1 Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay bạo lực học đường đang là mối quan tâm không riêng của ngành
giáo dục, mà đã trở thành vấn đề cả xã hội đều phải lo lắng trăn trở.
Vấn đề ngăn chặn bạo lực học đường được bàn đến trong cả phiên họp của
Quốc Hội, các trường học, được mọi giới quan tâm.
Bất kỳ trường học nào cũng đều có không ít học sinh "chưa ngoan", thế
thì chúng ta đã làm gì để giáo dục những học sinh như thế này?! Áp
dụng biện pháp nào để có thể giúp cho những học sinh chưa ngoan này có
thể trở thành học sinh phát triển toàn diện.
Bản thân là một giáo viên có thâm niên trong ngành hơn 20 năm, với
nhiều bức xúc trước vấn nạn học sinh chưa ngoan trở thành học sinh cá
biệt với sự bất lực của cả gia đình, nhà trường và xã hội. Bản thân
cũng chứng kiến không ít trường hợp học sinh chưa ngoan được quan tâm
giáo dục đúng mực đã trở thành những người có nhiều đóng góp cho xã hội
và cũng chính những em này, sau này đã trở về trường nhiều hơn, biết
ơn Thầy Cô giáo cũ nhiều hơn.
Hy vọng rằng với những kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn sẽ góp phần
đáng kể vào việc ngăn chặn bạo lực học đường, xây dựng thế hệ học sinh
năng động, thân thiện, phát triển toàn diện.
1.2 Đối tượng và phạm vi đề tài
Đối tượng học sinh chưa ngoan có thể có ở bất kỳ cấp học nào, loại
hình trường học nào và ở mỗi lứa tuổi, mỗi loại hình trường học thì các
em có sứ khác nhau về yếu tố tâm, sinh lý, khác nhau về yếu tố môi
trường giáo dục, do thời gian ngắn hạn nên đề tài này chỉ giới hạn đối
tượng là học sinh chưa ngoan ở cấp học THPT.
2 Khái niệm học sinh chưa ngoan
Thế nào là học sinh chưa ngoan? Học sinh chưa ngoan có thể là:
- Học sinh có những hành vi chống đối vô lối với giáo viên.
- Học sinh có xu hướng giải quyết xung đột với bạn bè bằng vũ lực.
- Học sinh có những hành động kỳ quặc, khiến cho lớp học luôn trong trạng thái bất ổn.
- Học sinh có thái độ xem thường bạn bè, Thầy Cô...
- Học sinh thường xuyên ăn nói thô tục...
- Học sinh thường xuyên không tham gia vào các hoạt động học tập của lớp.
Để có thể đưa ra những biện pháp giáo dục học sinh chưa ngoan một cách đúng đắn, Thầy Cô cần phải thực hiện các bước tìm hiểu:
3 Tìm hiểu hoàn cảnh
Bất kỳ một học sinh nào, cho dù là học sinh bình thường nhất đều có
những hoàn cảnh sinh sống không giống nhau, không giống với các bạn
khác trong lớp học.
Kinh nghiệm cho thấy: ở lứa tuổi các em cấp 3, vấn đề tiền bạc không
phải là quan trọng bậc nhất, với các em thì một gia đình hạnh phúc, yên
ấm, vui vẻ chính là điều mà các em cần nhất, do vậy, GVCN cần phải xác
định em nào có một gia đình chưa hoàn toàn hạnh phúc, có xung đột giữa
các thành viên trong gia đình... vì đấy có thể là nguyên nhân khiến
cho các em trở nên "chưa ngoan" hoặc cũng có thể trở thành "tự kỷ"...
Đã có những gia đình trong đó, cha mẹ đều là những người thành đạt
nhưng con của họ lại là những học sinh bị gọi là "học sinh cá biệt" do
người cha và mẹ đi công tác liên tục, không có thời gian chăm sóc, gần
gũi con để con có thể tâm sự, trao đổi, để hỏi han tình hình học tập,
vui chơi của con. Những học sinh này thường sống với một người chăm sóc
riêng hoặc chung sống với ông, bà và các em sẽ cảm thấy thiếu đi bàn
tay người mẹ, ánh mắt người cha...
Người lớn chỉ biết đáp ứng đầy đủ, thậm chí là dư dả nhu cầu tiền
bạc, vật chất cho con và xem đây là điều kiện tiên quyết cho con học
hành, thực sự thì hành động này đã có thể vô tình đầy con của mình vào
con đường lêu lỏng, ăn chơi và trở thành học sinh cá biệt, đến lúc phát
hiện được thì có thể đã muộn rồi!
Cũng có những gia đình, do xung đột giữa các thành viên trong gia
đình diễn ra trước mắt của các em, khiến cho các em trở nên cộc cằn,
hoặc xấu hổ với bạn bè... có những hành vi bắt chước người lớn trong
khi giải quyết các xung đột với các bạn cùng lớp và như vậy, vô tình
người lớn đã đẩy các em trở thành học sinh cá biệt.
Đã có trường hợp xung đột giữa Ông bà với Cha mẹ khiến cho các em mất
lòng tin vào đấng sinh thành và trở nên hỗn láo, khó bảo, thường xuyên
dùng vũ lực nhằm giải quyết các xung đột với bạn học.
Cũng có trường hợp gia đình của các em quá khó khăn, các em phải lo
phụ giúp gia đình để kiếm sống và thời gian học bài của các em ở nhà bị
hạn chế, khiến sức học các em bị đuối dần, thế là các em trở thành học
sinh cá biệt...
Nếu như GVCN nắm bắt được kịp thời hoàn cảnh sống của học sinh, chắc
chắn sẽ có biện pháp kết hợp với gia đình để cùng nhau đưa ra các biện
pháp giáo dục phù hợp hơn nhằm đưa học sinh trở lại chính mình
4 Tìm hiểu về tâm sinh lý của học sinh
Học sinh cấp 3, lứa tuổi 15-16 này có nhiều biến đổi về tâm, sinh lý.
Các em không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc, nhưng cũng
chưa là người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống.
Để khẳng định mình, các em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ mà
chính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến. Vì vậy,
một sự định hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của mình
sau này, là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế nhà
trường. Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần được
trao đổi mọi điều về chính bản thân, về những gì chân - thiện - mỹ
trong cuộc sống.
Các em thường có những hành vi bắt chước một cách thụ động với mọi người gần gũi với mình.
Trong một ngày thì các em chỉ ở trường học tối đa là 8 giờ, còn lại,
các em sống trong môi trường gia đình, xã hội xung quanh... Có những em
tập tành hút thuốc do thấy người lớn hút thuốc với hình ảnh quá ư là
điệu nghệ... có những em chửi thề, nói tục một cách vô thức, do đã quen
nghe và cảm thấy như vậy là hay, là sành điệu... có những em quen kiểu
cách ăn mặc, trang điểm cho giống với một người lớn nào đấy, giống với
diễn viên nào đấy và xem đây là hợp thời, đúng điệu...
Do ảnh hưởng của truyền hình, phim ảnh,... các em có thể chọn cho
mình một thần tượng và sống theo thần tượng ấy một cách hăm hở, vô
thức... lấy lối sống, sinh hoạt, trang điểm của thần tượng ấy là điều
mà mình phải làm theo...
Nếu như GVCN cập nhật kịp thời những thông tin này của xã hội thì học
sinh sẽ cảm nhận Thầy Cô của mình không lạc hậu và như vậy tiếng nói
của Thầy Cô sẽ có ảnh hưởng hơn đối với các em. Các em sẽ lắng nghe
những phân tính của Thầy Cô, Thầy Cô sẽ có nhiều cơ hội giáo dục hướng
cho em phát triển tâm sinh lý phù hợp lứa tuổi.
5 Tìm hiểu mối quan hệ bạn bè
Bạn bè, những mối quan hệ trong lớp, ngoài lớp cũng là điều mà Thầy
Cô chúng ta cần quan tâm. Các em có thể tâm sự hàng giờ với bạn mà
không bao giờ hé nửa lời với Thầy Cô về một vấn đề nào đấy, một số lớn
các em học sinh xem bạn bè mình là chuyên gia tư vấn
Bạn bè xấu, tốt ảnh hưởng nhiều đến nhân cách của các em, người xưa
nói "Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" điều này hoàn toàn không sai...
vấn đề là ai sẽ đen, ai sẽ sáng thì Thầy Cô phải can thiệp một cách
tế nhị, đúng lúc, kịp thời...
Và nếu như Thầy Cô trở thành người bạn của các em thì quả là không gì tốt hơn, điều này rất khó!
Thầy Cô có thể tạo môi trường cho các em sinh hoạt chung và từ đó
nảy sinh tình bạn tốt, hãy để cho các em phát triển tình bạn một cách
tự do trong tầm kiểm soát chừng mực của người lớn. Vấn đề này cần có
sự phối hợp của gia đình và nhà trường một cách chủ động.
6 Tìm hiểu năng lực học tập
Có những học sinh học giỏi toán, lý, hóa nhưng lại kém văn, sử ...
Có những học sinh rất giỏi ngoại ngữ và các môn xã hội nhưng lại sợ toán, lý...
Hãy khơi dậy sự tự hào của các em với nhưng sở trường và khuyến khích
các em cố gắng đạt được những tiến bộ so với chính mình ở ngày hôm
qua... "hãy đừng phạm sai lầm ngày hôm qua mình đã gặp" chính là chủ
trương mà tất cả học sinh đều phải thấm nhuần.
Thầy Cô, đặc biệt là Thầy Cô chủ nhiệm cần phải nắm được học sinh của
mình yếu môn nào, khi nào thì bắt đầu sa sút, để từ đó có biện phái
thúc đẩy, phụ đạo kịp thời, không để học sinh có cảm giác bị bỏ rơi,
không để cho học sinh vì yếu một môn mà nản lòng rồi kéo theo bỏ học,
trở thành cá biệt.
7 Tìm hiểu sở thích, năng khiếu
Hầu như bất kỳ một học sinh nào đều có một năng khiếu nhất định, năng
khiếu này có thể do bẩm sinh, do rèn luyện, vấn đề của người Thầy là
thấy được năng khiếu ấy và phát huy sở trường của các em nhằm lấy nó
làm động lực kéo theo cho học sinh cố gắng hơn ở những mặt còn kém.
Có những học sinh thích lao động chân tay, khéo tay trong những hoạt
động đòi hỏi sự tỉ mỉ, nhưng lại học kém các môn cần sự tư duy. Có
những học sinh thích văn nghệ, ca múa hát... có những học sinh thích
thể thao, võ nghệ...
Hãy để cho các em có cơ hội thể hiện mình với các bạn và như vậy các
em sẽ trở nên nổi tiếng với các bạn, đấy chính là động cơ thúc đẩy các
em học tập tốt hơn nhằm không làm xấu đi hình ảnh của mình với các
bạn.
Như vậy, tạo ra những hoạt động ngoại khóa, những buổi sinh hoạt
ngoài giờ lên lớp cũng chính là tạo ra những cơ hội cho các em có thể
thể hiện tài năng của minh, lấy lại sự tự tin với các bạn, khẳng định
thế mạnh của minh để từ đó các em được nhận sự khuyến khích của mọi
người xung quanh, các em sẽ cố gắng nhiều hơn ở các mặt còn yếu kém.
8 Xác định nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinh chưa ngoan
Sau khi đã thực hiện các bước tìm hiểu như trên, Giáo viên sẽ phân
tích và xác định nguyên nhân làm cho học sinh trở thành chưa ngoan.
Nguyên nhân đó có thể là từ:
- Gia đình có mâu thuẫn, đổ vỡ, xung đột...hoặc gia đình đang gặp khó khăn.
- Bản thân học kém một vài môn học nào đó, do mất căn bản...
- Sự lôi kéo của bạn bè vào những hoạt động không thiết thực...
- Một vài Thầy Cô nào đó có những hành động khiến cho các em mất lòng tin...
Thông thường các nguyên nhân này đi chung với nhau, chứ không đơn thuần riêng lẻ từng nguyên nhân.
Thầy Cô phải tìm ra đâu là nguyên nhân chủ yếu:
- có thể chỉ là một phút ham chơi trò chơi điện tử, học sinh ấy đã lỡ xài hết tiền học phí, rồi dẫn đến lo sợ, bỏ học...
- có thể do hoàn cảnh khó khăn, các em phải đi làm thêm ban đêm, buổi sáng mệt mỏi, buồn ngủ, không đủ sức theo học trong lớp.
- có thể do buồn chuyện gia đình, cảm giác tự ti xuất hiện, các em cảm thấy chán nản, mất phương hướng, tuyệt vọng, ...
Từ việc xác định được nguyên nhân chủ yếu, tôi tin rằng phần việc còn
lại hoàn toàn không khó khăn với một Thầy Cô tâm huyết với nghề, có tấm
lòng yêu thương các em... nhằm giúp các em có thể khắc phục những khó
khăn, thay đổi được những suy nghĩ chưa đúng, để có thể trở thành những
học sinh bình thường như bao bạn khác.
Thầy Cô hãy thông báo kịp thời cho Ban giám hiệu nhà trường tất cả
các trường hợp mà Thầy Cô cho rằng đấy là những học sinh chưa ngoan, để
cùng nhau có biện pháp phối hợp giữa các bộ phận, bộ môn.
Thầy Cô không nên tự tin cho rằng chỉ một mình thôi có đủ bản lĩnh
cảm hóa, giáo dục các em chưa ngoan, hậu quả sẽ khôn lường nếu như Thầy
Cô rơi vào trạng thái bất lực, khi đó sẽ là quá muộn để có thể sự phối
hợp giáo dục các em này và lúc này, chính Thầy Cô sẽ là người đẩy các em
ra xa hơn môi trường giáo dục phổ thông.
9 Vai trò của Giáo viên chủ nhiệm
Yêu cầu về phẩm chất
GVCN cần có một nhận thức đúng đắn và sâu sắc về vị trí, yêu cầu đối
với chính bản thân mình và công việc. Không chỉ trang bị cho mình
những kiến thức cần thiết cho việc giảng dạy, những vốn sống sâu sắc
về con người, cuộc đời… người GVCN còn cần phải rèn luyện cho chính
mình đạt những phẩm chất đạo đức có tính chuẩn mực để trên cơ sở đó,
mới có thể nhắc nhở, uốn nắn học sinh. Từ hành vi, ngôn ngữ, cách cư
xử, cách suy nghĩ, đánh giá những sự việc trong cuộc sống, những thói
quen trong sinh hoạt… tất cả luôn cần được người GVCN tự xem xét, điều
chỉnh để có thể không ngừng hoàn thiện mình trong mắt học trò. Đơn
giản một sự việc là, khó có thể yêu cầu các em gọn gàng, ngăn nắp,
sống đẹp nếu bản thân người GVCN chưa là một “hình mẫu” đối với các em.
Cần nhận thức rõ, giáo dục một con người là một quá trình không có
điểm cuối cùng. Đó là công việc kéo dài cả một đời người chứ không phải
là chuyện của ngày một, ngày hai. Vì thế, người GVCN không bao giờ
được chủ quan, nóng vội. Một câu nói vô tình, một trách phạt nôn nóng,
một hành xử thiếu cân nhắc đôi khi gây tổn thương và - biết đâu đó -
các em sẽ mang theo vết thương kia thành một ám ảnh khôn nguôi!...
Trước mọi sai lầm, vi phạm của học sinh, GVCN cần hết sức bình tĩnh,
bao dung và độ lượng để xem xét, giải quyết, xử lý vấn đề.
Với một học sinh lười, một học sinh chưa ngoan… chúng ta không nên
ảo tưởng là các em sẽ tiến bộ ngay sau vài lần nhắc nhở hay xử phạt
của GVCN. Có khi, các em vẫn tiếp tục lười, tiếp tục phạm lỗi lầm với
mức độ liên tục hơn, nghiêm trọng hơn - như một cách thách thức, một
cách khẳng định mình với bạn bè, với thầy cô, với mọi người. Chính ở
những khoảnh khắc này, người GVCN cần thể hiện rõ bản lĩnh và năng lực
sư phạm - trong đó - có cả năng lực
"chịu đựng
" của
mình. Chịu đựng những vi phạm cố tình, những thách thức nông nổi và
chịu đựng cả những nỗi bực bội, tức giận đang phải dồn nén trong người.
Cần tạo được ở các em, trước hết là sự tôn trọng và sau đó là một sự
gần gũi, cảm thông.
Yêu cầu về kỹ năng
Một trong những kỹ năng quan trọng của người GVCN là nắm vững tâm lý
học sinh. Ở hầu hết các lớp học đều có nhiều vấn đề cần suy nghĩ. Các
em học sinh cấp 3 đang ở lứa tuổi còn nhiều biến đổi tâm sinh lý.
Không còn là trẻ con để cần được vỗ về chăm sóc, nhưng cũng chưa là
người lớn để tự mình giải quyết mọi tình huống.
Để khẳng định mình, các em dễ có những hành xử bột phát, bất ngờ mà
chính các em cũng chưa ý thức một cách đầy đủ hậu quả sẽ đến. Vì vậy,
một sự định hướng đúng đắn để giúp các em hình thành tính cách của
mình sau này, là điều hết sức quan trọng khi các em còn ngồi trên ghế
nhà trường. Không chỉ truyền đạt kiến thức trong học tập, các em cần
được trao đổi mọi điều về chính bản thân, về những gì chân - thiện -
mỹ trong cuộc sống.
Đằng sau tất cả mọi kiến thức, kỹ năng… cần trang bị và rèn luyện,
còn lại là một yêu cầu tuy không được đặt ra trong các văn bản nhưng nó
lại chi phối tất cả, đó chính là cái “tâm” của người giáo viên. Không
có một tấm lòng, mọi công việc sẽ chỉ là hình thức. Và như vậy, yêu
thương chăm sóc các em không chỉ là mệnh lệnh mà còn là một nhu cầu
không thể thiếu của trái tim người thầy cô giáo, đặc biệt là người
giáo viên chủ nhiệm.
Nếu giáo viên (GV) bộ môn chỉ là người truyền thụ kiến thức
đơn thuần thì giáo viên chủ nhiệm (GVCN) là người gắn kết mối quan hệ
giữa thầy và trò.
Một GVCN đã tâm sự: “Được chủ nhiệm một lớp là dịp để GV hiểu và gần
gũi với học sinh (HS) hơn”. Mặc dù khi nhận trách nhiệm các GV đều nhìn
thấy khó khăn phía trước như những điểm yếu của tập thể, có HS cá
biệt… nhưng với bản lĩnh nghề nghiệp, họ coi đó chỉ là những khó khăn
tạm thời.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều GVCN kêu than bây giờ làm công tác chủ nhiệm
lớp không dễ chút nào, điều đó là có căn cứ. Nếu trước đây HS rất
thuần, chăm ngoan, luôn nghe lời thầy cô thì bây giờ có nhiều em ngỗ
ngược, luôn muốn tự khẳng định mình. Tuy nhiên, theo một Hiệu trưởng
Trường THPT tư thục , một GVCN muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình
trước hết phải thực sự thương yêu HS, coi các em như người thân của
mình. Khi đã có tình yêu thương thì người thầy sẽ hiểu và biết cách dạy
HS, ngược lại các em quý mến GV của mình hơn. Chỉ khi tình yêu thương
đặt đúng chỗ, HS mới cảm nhận được tình cảm từ trái tim thầy cô. Nói
cách khác, giữa thầy và trò luôn có sự đồng điệu về tâm hồn. Tại sao
cùng một HS cá biệt nhưng đối với thầy cô này thì em chống đối còn với
thầy cô khác lại phục tùng và nghe lời? Rõ ràng, điều quan trọng không
phải là HS đã phạm lỗi ra sao mà nằm ở chỗ các em đã nhìn thấy lỗi của
mình như thế nào? Làm được điều này chính là nhờ sự thu phục nhân tâm
của GVCN. Ngoài cá tính của từng em, phải nói thật rằng có nhiều HS nổi
loạn là do… thầy. Thầy làm sai, phân biệt đối xử với trò thì lời nói
trước lớp khó có trọng lượng. Một số GVCN giỏi đã đưa ra kinh nghiệm,
HS bây giờ thích khuyên bảo nhẹ nhàng hơn là trách phạt.
GVCN có “quyền lực” trong tay nhưng không phải vì thế mà lúc nào cũng
lạm dụng nó, phải biết khi nào cứng rắn và khi nào mềm dẻo để xử lý
các tình huống. Vì thế, ngoài năng lực chuyên môn GVCN còn là một nhà
tâm lý giỏi, hiểu thấu đáo những suy nghĩ, tâm tư của học trò. Nhiều
lúc, GVCN phải tự đặt mình vào vị thế của HS để hiểu được hành vi và
thái độ của các em với cương vị là người trong cuộc.
Một GVCN khác đã tâm sự, làm công tác chủ nhiệm cũng phải có “duyên”.
Theo cô, cái “duyên” của GVCN là biết hòa đồng, thân thiện với HS và
điều quan trọng nhất là phải luôn được các em yêu quý, trân trọng.
Không chỉ có tình yêu thương, GVCN cần xử lý linh hoạt các tình huống
xảy ra trên lớp. Cách xử lý thuyết phục được các em là phải đạt tình và
thấu lý với những giải pháp tối ưu nhất được cả tập thể tán thành và
ủng hộ. Như vậy, lúc này GVCN đóng vai trò như một quan tòa có lập luận
sắc bén, biết cầm cân nảy mực và đặc biệt là phải quang minh chính
đại, không thiên vị một ai.
Trên thực tế, nhiều GV ngán ngại làm chủ nhiệm vì trước hết công tác
này chiếm quá nhiều thời gian. Ngoài tiết sinh hoạt hàng tuần trên lớp,
các thầy cô phải bỏ thời gian để tiếp xúc với HS, trao đổi với phụ
huynh, làm việc với ban giám hiệu…
Ngoài ra, các thầy cô còn ngại tiếp xúc với học trò. Nếu thầy cô là
những người lớn tuổi đạo mạo, nghiêm túc thì các em lại quá hồn nhiên,
vô tư, thiếu chín chắn. Đó chính là bức tường ngăn cách vô hình mà
nhiều GVCN không thể nào phá vỡ được. Vì thế, khi đánh giá HS họ cho
rằng các em là đối tượng nghịch phá, khó giáo dục và khó chấp nhận.
Những điều đó đã ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả công việc sau này của
cả thầy và trò. (
Trích báo Giáo Dục)
10 Kết luận
Trên đây là một vài điều phân tích về một số kinh nghiệm giáo dục học
sinh chưa ngoan trong nhà trường phổ thông, mà tôi đã đúc kết được từ
thực tiễn giảng dạy.
Vấn đề giáo dục học sinh chưa ngoan trong nhà trường luôn luôn là đề
tài nóng hổi, được sự quan tâm của hầu hết Thầy Cô, đặc biệt là giáo
viên chủ nhiệm.
Để có thể giáo dục tốt các em học sinh chưa ngoan, cần phải có sự
phối hợp cả gia đình, xã hội và nhà trường. Vai trò giáo dục của gia
đình và xã hội giữ vị trí quan trọng, vai trò giáo dục của nhà trường
mang yếu tố quyết định giúp các em có thể có những định hướng đúng đắn,
để sau này trở thành những người con có ích cho xã hội, hiếu thảo trong
gia đình và chính các em sẽ là tấm gương tốt cho các em học sinh khác mà
người Thầy sẽ luôn lấy các em ra làm ví dụ khi giáo dục các học sinh
khác.
Về phía nhà trường, để làm tốt công tác giáo dục học sinh chưa ngoan,
cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận, giữa các Thầy Cô. Vai
trò của Thầy Cô chủ nhiệm là rất quan trọng. Trong lớp, Thầy Cô chủ
nhiệm như là cha mẹ của các em, có tiếng nói điều chỉnh kịp thời các
hành vi chưa đúng của các em, là tấm gương cho các em noi theo.
Thầy Cô giáo dục các em không chỉ bằng lời nói mà bằng cả hành động,
cử chỉ, thái độ, tác phong hàng ngày... Hãy cảm hóa, giáo dục các em
bằng cả tấm lòng của người Thầy, người cha, người chị, người mẹ... Hãy
nhìn các em với ánh mắt nhìn về tương lai, không nên dựa vào các hành vi
nhất thời của các em mà đánh giá cả bản chất con người các em.
Học sinh chúng ta chỉ là những cành cây non, đang muốn vươn lên trở
thành cành cây vững chắc, hãy tạo điều kiện cho các em thể hiện mình,
vươn lên nơi có ánh sáng vững bền, hãy giáo dục các em bằng thái độ thân
thiện và tích cực.
